Paus sluit bezoek aan Polen af in Auschwitz

Eerder op de dag droeg hij in het Zuid-Poolse Krakow een openluchtmis op die door bijna een miljoen mensen werd bijgewoond.

De 79-jarige Duitse kerkvorst liep door de zwarte ijzeren poort van Auschwitz met daarop de wereldberoemde tekst 'Arbeit Macht Frei'. Daarna zette hij zijn witte kalot af om te bidden bij de muur waar talloze gevangenen van de nazi's werden terechtgesteld. Hij brandde daar ook een kaars die enkele overlevenden van het voormalige vernietigingskamp hem hadden gegeven.

Hitlerjugend

Als 14-jarige was Joseph Ratzinger, de latere paus, lid van de Hitlerjugend, de jongerenvleugel van de Duitse Nationaal-Socialistische Partij. Zijn familie zou echter fel gekant zijn geweest tegen het nazi-regime. De woordvoerder van het Vaticaan, Joaquin Navarro-Valls, zei voorafgaande aan het bezoek aan Auschwitz dat de paus "als zoon van het Duitse volk" het kamp zou betreden.

Later ging de kerkvorst voor in een oecumenische herdenkingsdienst voor de vele miljoenen slachtoffers van het nazi-regime. Terwijl de paus in stilte bad, konden miljoenen televisiekijkers een regenboog op de achtergrond zien verschijnen. Hij zei in een gebed voor vrede en verzoening dat hij het "zeer moeilijk pijnlijk" vond als Duitse paus in Auschwitz te spreken.

De paus vroeg zich hardop af waar God was tijdens de Holocaust. "Op deze plaats schieten woorden tekort. Uiteindelijk past alleen een doodse stilte, die op zichzelf een hartekreet aan God is: waarom bleef U stil, hoe kon U dit alles tolereren?". De in zowel Duitsland als Italië invloedrijke Rooms-Katholieke Kerk ondernam vrijwel niets tegen de gruwelen van het nazi-regime.

Het pausbezoek werd enigszins ontsierd door de aanval zaterdag op de Poolse opperrabbijn Michael Schudrich. Hij werd in Warschau belaagd door een Poolse nationalist. Schudrich sprak zondag in Auschwitz-Birkenau een gebed voor de doden uit tijdens de door Benedictus geleide herdenking. Hij schreef het incident deels toe aan de recente toetreding van extreemrechts tot de Poolse regering.

Drukbezocht

De mis in Krakow, eerder op de dag, was de drukstbezochte tijdens het pausbezoek aan Polen. Meer dan 900.000 mensen hadden zich verzameld in het Blonia-park, in de stad waar zijn voorganger Johannes Paulus II jarenlang aartsbisschop was. Onder de aanwezigen waren president Lech Kaczynski, premier Kazimierz Marcinkiewicz en de voormalige president Lech Walesa.

In zijn preek herinnerde de paus opnieuw aan zijn Poolse voorganger Johannes Paulus II. "Ik wilde de lucht van zijn vaderland inademen. Ik wilde het land zien waar hij geboren is, waar hij opgroeide en waar hij zijn onvermoeibare dienst aan Christus is begonnen." Hij riep de bezoekers aan de mis op om het christendom in Europa en de rest van de wereld te verdedigen.

Benedictus bracht zaterdag een bezoek aan het geboortehuis van de vorige paus in Wadowice. Voor veel Polen was dat het emotionele hoogtepunt van het pauselijke bezoek. De paus zei dat wie het leven van de in 2005 overleden Johannes Paulus II echt wil begrijpen, naar Wadowice moet. "Hier is alles begonnen", citeerde hij zijn voorganger tijdens diens laatste bezoek.

Na een bezoek aan de basiliek zei hij in een korte toespraak opnieuw te hopen dat zijn voorganger spoedig zalig en dan heilig verklaard kan worden. De menigte reageerde met groot enthousiasme. Velen in Polen, waar 90 procent van de 38 miljoen inwoners katholiek is, hopen op een snelle heiligverklaring van Johannes Paulus II.

Vrijdag was de paus in de Poolse hoofdstad Warschau, waar ondanks de regen ook honderdduizenden gelovigen op de been waren. Hij opende de ceremonie met dezelfde gebedswoorden als zijn voorganger Johannes Paulus II in 1979. "Laat uw geest neerdalen en het gezicht van de aarde vernieuwen en daarbij het gezicht van dit land", sprak Benedictus in het Pools.